Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 22.10.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Genel Temizlik HizmetiAlımı” ihalesine ilişkin olarak Şanlı Tem. Güv. İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. - Zer Sos. Hiz. Tem. Gıda Bil. İşl. Sis. Tur. Nak. Giy. Eğt. Sağ. Gen. Spor Hiz. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 28.11.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.11.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.12.2013tarih ve 39019sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.12.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/4577sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1 ) İhalede birden fazla geçerli teklif bulunmasına rağmen ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmemiş olmasının mevzuat uygun olmadığı,

2) İhale üzerinde bırakılan isteklinin, asgari işçilik maliyeti dışında kalan giyim, temizlik malzemesi ve ekipman giderleri için sadece 627,12 TL öngördüğü, her bir birim malzeme için en küçük para birimi olan 0,01 TL öngörülmesi halinde dahi bu bedelle söz konusu malzemelerin tamamının temininin mümkün olmadığı, ayrıca giyim için öngörülen bedellerin, birim fiyat teklif cetvelindeki işçilik maliyetine ilişkin iki satırın her birisine ayrı ayrı dahil edilmesi gerekirken, giyim giderinin tamamının ikinci satıra dahil edildiği, bu durumun iş artışı durumunda haksız kazanç sağlanmasına yol açabileceği, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yedi isteklinin teklif sunduğu incelemeye konu ihaleye ilişkin 12.11.2013 tarihli ihale komisyonu kararından; Öztaşlar Nak. Gıda Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan teklif zarfında teklif mektubu ve yeterlik belgeleri bulunmadığı gerekçesiyle ile teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren iki isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulduğu, bu isteklilerden Karahan Grup İnş. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. - Sim Çağrı Hizm. Oto Kir. Öz. İst. Tem San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin, açıklama sunulmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklama sunan diğer istekli Bersu Mat. Pls. Tem. Dan. İnş. Teks. San. Tic. Ltd. Şti. - Mst-Tem Med. İnş. Tem. Gıda Taş. Tur. Dan. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin açıklamasının uygun görülerek ihalenin adı geçen istekli üzerine bırakıldığı ve söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmediği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir…” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir…”hükmü,

Aynı Kanun’un “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44’üncü maddesinde “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43 üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir…” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun hükümlerinden, ihale yetkilisinin ihale komisyonu kararını onaylama veya ihaleyi iptal etme yetkisinin bulunduğu, ihale komisyonu kararını düzelterek onaylama şeklinde bir yetkisinin bulunmadığı, öte yandan ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olması veya kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamaya gelmemesi halinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile sözleşmeyi imzalama yetkisinin, uygun görülmesi kaydıyla ihale yetkilisine ait olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ihale komisyonu kararı ile belirlenmediği durumlarda, bu istekli ile sözleşme imzalanabilmesine ilişkin anılan Kanun’un 44’üncü maddesine göre ihale yetkilisine tanınan münhasır yetkinin ihale yetkilisince kullanılması mümkün olamayacaktır.

Öte yandan ihalenin iptalinde kamu yararı görülmemesi ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin kesin teminatını vermek suretiyle sözleşmeyi imzalamaya gelmesi yönündeki öngörü üzerine ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmediği ihale komisyonu kararının ihale yetkilisince onaylanmış olmasının, ikinci en düşük teklif sahibinin teklifinin ihale yetkilisince uygun görülmediğine yönelik iradenin ortaya çıkmış olduğu şeklinde değerlendirmemek gerekmektedir. Nitekim ihale yetkilisince kullanılacak söz konusu yetkinin zaman bakımından uygulanması, ancak Kanun’un 44’üncü maddesinde sayılan koşulların oluştuğu durumlarda mümkündür.

Netice itibari ile, birden fazla geçerli teklifin bulunduğu ihalelerde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ihale komisyonunu kararı ile belirlenmesi gerektiğinden, inceleme konu ihalede de birden fazla geçerli teklif bulunmasına rağmen ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ihale komisyonunu kararı ile belirlenmediğinden, bu hususta idarece tesis edilen işlemin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “İş tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde sözleşme konusu işin “150 işçi ve 12 ay süre ile genel temizlik hizmeti” alımı olduğu belirtilmiştir.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3.1…İhale Konusu işte çalışacak 149 personel için asgari ücret üzerinden; bir personele de (sevk ve idareden sorumlu Müdür) asgari ücretin % 20 fazlası ödeme yapılacaktır. İhale konusu işte Resmi ve Dini bayram günlerinde personel çalıştırılmayacaktır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Yol ve yemek bedeli nakdi olarak (brüt yemek bedeli 6,00-TL X 26 gün; brüt yol bedeli 3,00-TL X 26 gün üzerinden hesap edilecek) ödenecek olup, ücret bordrolarında gösterilecektir.

Ayrıca teknik şartnamede belirtilen, işçilere ayni olarak verilecek 300 takım iş elbisesi gideri,

25.3.3. Malzeme giderleri:

Teknik şartnamede miktar ve niteliği belirtilen ekipman ve malzeme giderleri,

…

25.5. …Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 2 olarak belirlenmiştir.”düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde ihale konusu işte kullanılacak temizlik ekipman ve malzemelerinin cins ve miktarları belirtilmiş, giyim malzemelerine ilişkin olarak da aynı Şartname’nin 6’ncı maddesinde “…Her çalışan için ayni olarak 2 takım iş elbisesi verecektir. Erkek ve bayan kıyafetleri, mevsimine uygun, pantolon ve gömlek şeklinde iki parçalı olacaktır…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Sözleşme Tasarısı ve İdari Şartname maddesi uyarınca yapılan hesaplama neticesinde giyim hariç teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin 2.832.387,48 TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli Bersu Mat. Pls. Tem. Dan. İnş. Teks. San. Tic. Ltd. Şti. - Mst-Tem Med. İnş. Tem. Gıda Taş. Tur. Dan. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklif bedelinin ise 2.833.014,60 TL olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

…

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.4.2.18… ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.”açıklamasına yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde, giyim hariç asgari işçilik maliyeti için 2.832.387,48 TL, her bir personelin iki takım şeklindeki yıllık giyim maliyeti için toplam 0,02 TL, %3 sözleşme ve genel gider dahil toplam giyim maliyeti için 3,09 TL, temizlik malzeme ve ekipmanları için de her bir malzeme ve ekipmanın birim fiyatı 0,01 TL’den az olmamak üzere toplam 624,00 TL öngörüldüğü, firma kârının da 0,03 TL olarak belirlendiği, giyim ile temizlik malzeme ve ekipmanları için öngörülen fiyatları tevsik amacıyla, üzerinde incelemeye konu ihalenin adı ve ihale kayıt numarasının bulunduğu proforma faturaların sunulduğu ve sunulan proforma faturalarda anılan Tebliğ maddesinde yer alan meslek mensubuna ait beyan ve onayın bulunduğu tespit edilmiş, bu itibarla sunulan açıklamaların mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan ihale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, 149 personelin ücret maliyetine ilişkin ilk satırdaki birim fiyata bu personele ait giyim giderinin dahil edilmediği, ancak söz konusu giyim maliyetinin tamamının sevk ve idareden sorumlu bir personel için açılan ikinci satırda yer alan birim fiyata ilave edildiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yapılan açıklama ile ortaya konmak istenen hususun esas itibari ile teklif edilen fiyatla işin yapılabilirliğinin belgelere dayalı açıklanması olduğundan, asgari işçiliğin bir unsuru olan ve belgelere dayalı olarak açıklanan giyim maliyetinin birim fiyat teklif cetvelindeki işçilik ücretine ilişkin her iki satıra ayrı ayrı ilave edilmemiş olması aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata aykırı hale getirmemektedir. Diğer taraftan 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesinde düzenlenen iş artışının koşulları belirlenmiş, istisnai durumlar için söz konusu olduğu ve ancak sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkmasının ihtimal dahilinde bulunduğu, ihalelerde esas olanın ise ihtiyaca uygun şekilde ihaleye çıkılması olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin giyim için öngörmüş olduğu 3,06 TL tutarındaki toplam bedelin birim fiyat teklif cetvelindeki personel maliyetine ilişkin iki satıra oransal olarak ayrı ayrı yansıtılmamış olması, birim fiyat teklif cetvelini ve aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata aykırı hale getirmemektedir. Kaldı ki iş artışı veya azalışından bağımsız olarak, her durumda teklif edilen birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeme yapılacağından ve birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatları takdir etme yetkisi istekilere ait olduğundan haksız bir kazancın ortaya çıkması da söz konusu değildir.

Yapılan tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmasına yönelik idarenin işleminin mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiş olup,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği ikinci iddiası kapsamında da Kurul çoğunluğunca, “İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiş olup

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin ikinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;

Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18.maddesinde;“İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.“ açıklaması yer almaktadır.

Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarıile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alanbilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.

Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “bu tevsikin” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.

İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.

Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının, ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının “mevzuata uygun olmadığı” şeklinde gerekçe ile kabul edilmemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan Bersu Mat. Pls. Tem. Dan. İnş. Teks. San. Tic. Ltd. Şti.-Mst-Tem Med. İnş. Tem. Gıda Taş. Tur. Dan. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimitarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan bilgi ve belgeler yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirildiğinde;

Anılan istekli tarafındanaşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; 2 kalemden oluşan giyim malzemelerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere 0,01 TL olarak önerilen birim fiyatlar üzerinden toplamda 3,00 TL fiyat öngören İz Tekstil-Uygar CERAN tarafından istekli adına tanzim edilen 21.10.2013 tarihli proforma faturanın sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma faturada, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin ikinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyimine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri proforma faturada önerilen teklif fiyatların maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen; aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan Bersu Mat. Pls. Tem. Dan. İnş. Teks. San. Tic. Ltd. Şti.-Mst-Tem Med. İnş. Tem. Gıda Taş. Tur. Dan. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin bu gerekçeler üzerinden değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündekidüşüncem ile, birinci iddia kapsamında Kurul çoğunluğunca alınan karar gerekçesine katılıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelenen ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinin 1’inci maddesinde özetle “İhalede birden fazla geçerli teklif bulunmasına rağmen ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmemiş olmasının mevzuat uygun olmadığı,” şeklindeki iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca,birden fazla geçerli teklifin bulunduğu ihalelerde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ihale komisyonunu kararı ile belirlenmesi gerektiğinden, inceleme konu ihalede de birden fazla geçerli teklif bulunmasına rağmen ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ihale komisyonunu kararı ile belirlenmediğinden, bu hususta idarece tesis edilen işlemin mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararında, başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak, ihale yetkilisinin ihale komisyonu kararını onaylama veya ihaleyi iptal etme yetkisinin bulunduğu, ihale komisyonu kararını düzelterek onaylama şeklinde bir yetkisinin bulunmadığı, öte yandan ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olması veya kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamaya gelmemesi halinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile sözleşmeyi imzalama yetkisinin, uygun görülmesi kaydıyla ihale yetkilisine ait olduğu, dolayısıyla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ihale komisyonu kararı ile belirlenmediği durumlarda, bu istekli ile sözleşme imzalanabilmesine ilişkin anılan Kanun’un 44’üncü maddesine göre ihale yetkilisine tanınan münhasır yetkinin ihale yetkilisince kullanılmasının mümkün olamayacağıifade edilmektedir.

Başvuruya konu “Genel Temizlik Hizmeti Alımı” ihalesinde, yaklaşık maliyetin 3.140.088,18 TL olarak belirlendiği, söz konusu ihaleye, biri teşekkür mektubu sunmak üzere 7 isteklinin katıldığı, ihalenin 2.833.014,60 TL teklif eden en düşük teklif sahibi Bersu Mat. Pls. Tem. Dan. İnş. Teks. San. Tic. Ltd. Şti.-Mst-Tem Med. İnş. Tem. Gıda Taş. Tur. Dan. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi isteklinin teklif fiyatının 3.012.096,00 TL olduğu ve kar hariç yaklaşık maliyetin üzerinde bir teklif olduğu, söz konusu ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi belirlenmeden sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinin son fıkrasında, ihale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce ihale üzerinde bırakılan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit ettirileceği, aynı Kanun’un 44’üncü maddesinde ise, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanamaması durumunda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifinin uygun görülmesi kaydıyla sözleşmeye davet edilebileceği, bunun uygun görülmemesi veya ikinci avantajlı teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamaması durumunda ise ihalenin iptal edileceği, ayrıca anılan Kanunun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde, kaynakların verimli kullanılmasının idarenin sorumluluğunda olduğu hüküm altına alınmıştır.

Bu itibarla, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif belirlenmesinin idarenin takdirinde olduğu değerlendirilmektedir. Somut olayda, ihalenin niteliği, isteklilerin teklif bedelleri ve başvuru sahibinin teklif ettiği tutar dikkate alındığında, idarece ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi belirlenmeden sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı, anılan Kanunun 5’inci maddesinde yer alan ilkelerin zedelenmediği, dolayısıyla idarenin takdir hakkını hukuka aykırı kullanmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, itirazen şikayet dilekçesinin 1’inci maddesinde konu edilen hususlarda, idarece gerçekleştirilen işlemlerin yerinde olduğu kanaatiyle “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiğinden, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Mahmut GÜRSES

BAŞKAN

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53. maddesinin (a) fıkrasında; Kamu İhale Kurumunun, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu, (b) fıkrasının 9. bendinden sonraki 2. alt bendinde de; Kurumun Kurul kararıyla bu Kanunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu, Kurul ve Kurumun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı, standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan düzenleme uyarınca, Kamu İhale Kurulunun 4734 ve 4735 sayılı Kanunların uygulanması konusunda genel düzenleyici işlemler yapma yetkisini haiz olduğu kuşkusuzdur.

Anılan yetki çerçevesinde yürürlüğe konulan Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.18 maddesinde; “İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” hükmü bulunmaktadır.

İnceleme kapsamında karşılaşılan proforma faturalardaki ekonomik değerlerin hayatın olağan akışına uygun olup olmadığının objektif bir kriterinin olamayacağı açık ise de, olağandışılık konusundaki makul şüphe yeterlidir.

İhalenin iptal edilmiş olması ya da aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmış olması dahi giyim bedeline ilişkin olarak düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağından;

İnceleme konusu ihalede,

İhale üzerinde bırakılan Beker Enerji Elekt. İnş. Müş. Emlak Gıda ve Tem. Hiz. Taah. Tic. Ltd. Şti. nin aşırı düşük teklif açıklamasında, giyim bedelini belgelendirmek üzere sunduğu İz Tekstil - Uygar Ceran tarafından düzenlenen proforma faturada, ihale konusu işte çalıştırılacak personele verilecek giyim malzemesinin (her bir personel için iki takım) birim fiyatının 0,02 TL olduğunun belirtildiği, proforma faturadaki bilgiler mevzuata aykırılık görülmeyerek açıklaması kabul edildiğinden, anılan proforma faturanın ve proforma faturanın dayanağı maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere, anılan proforma faturayı düzenleyen İz Tekstil Uygar Ceran’ın bağlı olduğu Maltepe Vergi Dairesine bildirimde bulunulması,

Aynı şekilde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında, temizlik malzemesi ve ekiman bedelini belgelendirmek üzere sunduğu Necdet Yıldırım Temizlik Hizmetleri tarafından düzenlenen proforma faturada, ihale konusu işte kullanılacak temizlik malzeme ve ekipmanları için öngörülen birim fiyatların 0,01 TL olduğunun belirtildiği, proforma faturadaki bilgiler mevzuata aykırılık görülmeyerek açıklaması kabul edildiğinden, anılan proforma faturanın ve proforma faturanın dayanağı maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere, anılan proforma faturayı düzenleyen Necdet Yıldırım Temizlik Hizmetleri’nin bağlı olduğu Cumhuriyet Vergi Dairesine bildirimde bulunulması,

Anılan Tebliğ gereği olduğundan, bu hususun da anılan Kurul kararı gerekçeleri arasında yer alması gerektiği yönündeki düşüncemizle, karara katılıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi