BAŞVURU SAHİBİ:

Bertoğlu İnşaat Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/125760 İhale Kayıt Numaralı “Batman-Hasankeyf-Gercüş-Midyat Yolu Km:0+000-20+000 Arası İkmal İnşaatı ve Batman-Beşiri -Kurtalan-Siirt Bölünmüş Yolu Km:14+491-21+122 Kesiminin Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 12.04.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Batman-Hasankeyf-Gercüş-Midyat Yolu Km:0+000-20+000 Arası İkmal İnşaatı ve Batman-Beşiri-Kurtalan-Siirt Bölünmüş Yolu Km:14+491-21+122 Kesiminin Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Bertoğlu İnşaat Ltd. Şti.nin 25.06.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.07.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.07.2021 tarih ve 32836 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.07.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1229 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 2021/125760 İKN'li "Batman-Hasankeyf- Gercüş- Midyat Yolu 0+000-20+000 Arası İkmal İnşaatı ve Batman-Beşiri- Kurtalan-Siirt Bölünmüş Yolu Km:14+491-21+122 Kesiminin Yapım İşi" ihalesinin 12.04.2021 tarihinde yapıldığı, söz konusu ihalede ekonomik açıdan avantajlı teklif verilmiş olmasına rağmen, ihalenin sonucunu değiştirmeyecek, ihaleyi yapan idare tarafından istenilmesi zorunlu bile olmayan, taraflarınca yapılan bir açıklama notu ile ilgili nedenle aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilemeyerek tekliflerinin reddedildiği,

İdarece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ve alt analizlerin verildiği, açıklama istenilen 2200/PAÇ: Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti, zayıf zemin, yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması iş kalemine ilişkin analiz formatının da verildiği, bu iş kalemine ilişkin analizin de firmaları tarafından sunulduğu, analiz sayfasının sağ tarafında açılan "açıklama" satırlarının sadece bilgilendirme amaçlı bir düzenleme olduğu, iş kalemine ait olan fiyatı veya hesaplama yöntemini değiştirmediği, söz konusu analizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2021 yılı rayici olarak yazılan ibarenin bilgilendirme amaçlı olduğu, 10.120.1004 ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) 2021 yılı birim fiyat rayici 840.000,00 TL olan rayiç üzerinden amortisman hesabının yapıldığı ve 453.750,00 TL'lik değerin kullanıldığı,

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı poz numarasının beyan edildiği, ancak açıklamada kendi malı olan iş makinesinin bedelinin kullanıldığı, amortisman hesabının yapıldığı ve belgenin imzalı ve kaşeli olarak sunulduğu, bu nedenle, aşırı düşük teklif açıklamalarındaki tutarların teklif edilen birim fiyatın üzerine çıkmadığı,

Açıklama istenilen analiz girdileri listesinde 10.120.1004 ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) için yazılanların, belge olarak amortisman hesabının hangi rayiç ve hangi kurumun rayici olduğunun idareye ve firmaya kolaylık sağlaması için not olarak yazıldığı, bahse konu olan husus, makine amortisman bedeli hesabı dışında hiç bir analizde veya alt analiz girdisinde hesaba dahil edilmediğinden, hesap yönteminde bir yanlışlık olmadığı ve sonucu değiştirecek bir unsur oluşturmadığı, fazladan yazılan ve firmalarının iç bünyesinde kullanılmak üzere not olarak yazılan ifadeden dolayı açıklamaların kabul edilmemesinin uygun olmadığı, bu konuda Danıştay 13. Dairesinin emsal kararları olduğu,

Özetle, 2200/PAÇ analizinde yer alan ekskavatör ve dragline tipi makineler için firmaları tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı poz numarasının beyan edildiği, ancak açıklamada kendi malı olan iş makinesinin bedelinin kullanıldığı, her ne kadar istekli tarafından poz numarası kullanılsa da yapılan açıklama ile analizdeki birim fiyatın uyumlu olduğu ve yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.17'nci maddesine uygun olduğu,

Firmalarının kendi iradesi ile fazladan yazdığı "açıklama" bilgisinden dolayı açıklamalarının kabul edilmemesinin uygun olmadığı söz konusu hatanın teklifin esasına, analizlerde ve alt analizlerdeki hesaplara etki etmediği, "açıklama" bilgisi nedeni ile açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında, istekli tarafından sunulan açıklama dosyasında 2200/PAÇ, 6100/PAÇ ve BSK/PAÇ iş kalemlerinin analizinde yer alan 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline makinalar 210 HP (21/2 yd3) girdisi için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinin (b) bendi hükmüne göre açıklama yapıldığı, ancak istekli tarafından gerek iş kalemlerinin alt analiz kısmında, gerekse açıklama istenen analiz girdileri listesinde bu girdi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2021 yılı birim fiyat rayici olan 840.000,00 TL kullanılarak açıklama yapıldığının belirtildiği, oysaki istekli tarafından 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP /21/2 yd3) girdisi için 453.750,00 TL bedelin kullanıldığı ve bu bedelin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2021 yılı birim fiyatı olmadığı, şayet istekli tarafından 10.120.1004:Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP 821/2 yd3) girdisi için belirtildiği üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2021 yılı birim fiyat rayici olan 840.000,00 TL kullanılması durumunda, 2200/PAÇ iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın üzerine çıkılacağının tespit edildiği, bu durumun esası etkileyen bir hata olduğu ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleribelirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8’inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2.Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1.İhale komisyonunca, (38.1)maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1)maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının %3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1)maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2)maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2)maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

...

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7.İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8.Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 35. md.) Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.45.1.13.12.(Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 36. md.)

…

45.1.14.Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3-45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları,

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemeleri bulunmaktadır.

İhale dokümanında yapılan düzenlemelerden söz konusu ihalenin Batman-Hasankeyf-Gercüş-Midyat Yolu Km:0+000-20+000 Arası İkmal İnşaatı ve Batman-Beşiri-Kurtalan-Siirt Bölünmüş Yolu Km:14+491-21+122 kesiminin yapım işi olduğu, ihalenin 12.04.2021 tarihinde birim fiyat teklif alınmak suretiyle ve elektronik teklif alınarak gerçekleştirildiği, işin kapsamında 506.690 metrekare 22 cm sıkışmış kalınlıkta BSK (10 cm. bitümlü temel, 7 cm. binder, 5 cm. aşınma tabakası olacak şekilde ) yapılması, 477.554,40 ton Plent Miks Temel, Plent Miks Alt Temel yapılması ve birim fiyat teklif cetvelindeki miktarlarda diğer imalatların yapılması işlerinin gerçekleştirileceği, işin süresinin yer tesliminden itibaren 800 takvim günü olduğu,

12.04.2021 tarihinde ihale edilen şikâyete konu ihaleye 66 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde, kesinleşen ihale kararında belirtilen gerekçelerle 5 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, daha sonraki aşamada ilk oturumda geçici teminatı ve teklif mektubu uygun olduğu belirlenen isteklilerin teklifleri esas alınarak hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı, hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerin altında teklif veren 24 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve idarenin 24.05.2021 tarihli yazısı ile anılan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, 13 isteklinin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı, 11 istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirildiği, 7 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının belli gerekçelerle kabul edilmeyerek anılan isteklilerin tekliflerinin reddedildiği, 18.06.2021 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararı ile aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilen YDS İnşaat Nakliyat Mad. Taah. İth. İhr. Pet. Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, Orka Altyapı Anonim Şirketi’nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İdarenin 24.05.2021 tarihli aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde, teklifin önemli bileşeni olarak belirlenen 5 iş kalemine ilişkin analiz formatlarının hazırlanarak isteklilere gönderildiği, ayrıca açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin liste şeklinde verildiği belirlenmiştir.

Bertoğlu İnşaat Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarını 02.06.2021 tarihli yazı ekinde idareye sunduğu, sunulan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirildiği ve istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan 2200/PAÇ, 6100/PAÇ ve BSK/PAÇ iş kalemlerinin analizinde yer alan 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) girdisi için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinin (b) bendine göre açıklama yapıldığı, ancak istekli tarafından gerek iş kalemlerinin alt analiz kısmında, gerekse açıklama istenen analiz girdilerinin listesinde bu girdi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2021 yılı birim fiyat rayici olan 840.000,00 TL kullanılarak açıklama yapıldığının belirtildiği, oysaki istekli tarafından 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) girdisi için iş kalemi analizlerinde 453.750,00 TL kullanıldığı ve bu bedelin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2021 yılı rayici olmadığı bu nedenle açıklamaların kabul edilmeyerek teklifinin reddedildiği ifade edilmiştir.

Anılan istekli tarafından 2200/PAÇ: Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti, zayıf zemin, yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması, 6100/PAÇ: Plentmiks alttemel ve plent miks temel yapılması (kırılmış ve elenmiş taş ile) ve BSK/PAÇ: 22 sıkıştırılmış kalınlıkta, kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile astarsız temel üzerine 1 m2 bitümlü sıcak karışım 10 cm bitümlü sıcak temel tabakası (Tip A) 7 cm asfalt betonu binder tabakası ve 5 cm. sıkıştırılmış kalınlıkta asfalt betonu aşınma tabakası yapılması iş kalemlerinin analizinde bir girdi olan 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) için sunulan analizlerde analiz tablolarının son sütununa “AÇIKLAMA” başlıklı bir sütun eklendiği ve bu sütunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2021 yılı birim fiyat rayicini kullanıldığının belirtildiği ve fiyat olarak ta 453.750,00 TL’nin kullanıldığı görülmüştür.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) için 2021 yılı rayicinin 840.000,00 TL olduğu belirlenmiştir.

Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, ayrıca Hitachi marka, alım tarihi 05.04.2019, alım bedeli: 138.889,89 TL olan 2013 model, 210 HP beygir gücünde iş makinasının kendi malı olduğunu gösteren YMM tarafından onaylı özel amaçlı inceleme ve tespit raporunun, araca ilişkin ruhsat örneğinin, aracın teknik özelliklerini gösterir belgenin, alış faturasının, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinin (b) bendi uyarınca amortisman süresi dolmuş ekskavatöre ilişkin maliyet hesabının yapıldığı, Tebliğ’deki açıklamalara uygun şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ekskavatöre ilişkin analiz formülünde amortisman katsayısı hariç tutularak hesaplamaların yapıldığı ve 453.722,6277 TL bedele ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan Tebliğ’in 45.1.6’ncı maddesi uyarınca analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. Başvuru sahibi tarafından da açıklama istenilen iş kalemleri için sunulan analizlerde 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) için 2021 yılı rayicinin kullanıldığının beyan edildiği, ancak 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) için 2021 yılı rayicinin 840.000,00 TL olmasına rağmen, 453.722,6277 TL fiyatın kullanıldığı görülmüştür.

Her ne kadar açıklamalar kapsamında sunulan diğer belgelerde 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) için belirtilen 453.722,6277 TL bedelinin kendi malı üzerinden açıklaması ve maliyetlendirilmesi yapılmış olsa dahi isteklinin analizlerinde belirtilen bilgi ile açıklamalar kapsamında sunduğu bilgilerin birbiri ile çelişkili ve farklı olduğu anlaşılmıştır. Kaldı ki isteklinin açıklamaları kapsamında 453.750,00 TL bedeli açıklamak üzere yaptığı açıklamanın da doğru olmadığı, çünkü ekskavatör ve dragline tipi makinalar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı formüllerindeki A değeri iş makinesinin rayiç bedeli olması gerekirken istekli tarafından 0,000137xA= 840.000,000 formülü kullanılarak yeni bir A değeri hesaplandığı, daha sonra hesaplanan yeni A değerinin amortisman süresinin dolması durumunda kullanılacak katsayı ile çarpılarak 453.750,00 TL bedele ulaşıldığı belirlenmiştir.

Bu durumda idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarında analizler içerisinde açık şekilde 10.120.1004: Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2 yd3) için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2021 yılı rayicinin kullanıldığının beyan edilmesine rağmen başka açıklamalar kapsamında kendi malı olarak yapılan açıklamanın kabul edilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

B)İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.